U bent hier

De sculpturen van Nadia Naveau - Een goed beeld, dat proef je

Nadia Naveau - Foto: Saskia Vanderstichele

 

Een gewoon rijhuis in de metropool van Vlaanderen. Enkel een affiche aan het raam laat vermoeden dat hier iemand woont die interesse heeft in beeldende kunst. Nadia Naveau is een nog jonge vrouw, maar met welk palmares! 

 

 

MANNETJES MET HELMEN 

 

Een warme en spontane vrouw opent de deur en nodigt uit om binnen te komen in het universum dat ze deelt met haar partner. Hier wonen Nadia Naveau en Nick Andrews. Zij maken allebei beelden zij het dat hij schildert en zij voornamelijk driedimensionaal werkt. Alhoewel, de tekening is bij een beeldhouwer nooit ver weg. 

 

Nadia Naveau werd te Brugge geboren in 1975. Ze studeerde beeldhouwen aan de Antwerpse academie en kreeg er les van Wilfried Pas, nu is ze daar zelf docente. Ze heeft wel nog eerst drie jaar in het Hoger Instituut gestudeerd en gewerkt, ze was bij de laatste lichting studenten toen het instituut nog te Antwerpen gevestigd was. In die periode exposeerde ze in Galerie De Zwarte Panter een aantal werken. 

 

De Red One vormde een zeer opvallende aanwezigheid in het uitstalraam in de Hoogstraat. Het is een beeld uit gips en acryl, een nogal mollige figuur, met een hoofd als een omgekeerde bloempot, die wijdbeens de ruimte rond zich inneemt. Uiteindelijk blijkt dat merkwaardige hoofddeksel een helm te zijn die het hele gezicht bedekt en eigenlijk ook deels vervangt.

 

"Ik heb altijd iets gehad met het soort heroïsche beelden en oorlogsmonumenten die je in het stadspark vindt. Mannetjes met helmen en soldaatjes zijn een inspiratiebron." En ze toont een beeld dat in diezelfde tentoonstelling te zien was: Monument. Het is een compositie van een viertal bronzen soldaatjes die een soort jakobsladder vormen, ze gaan heldhaftig in de aanval. Ze staan op een sokkel uit hetzelfde materiaal. Die sokkel is als een conservenblik en ik vermoed dat dit geen toeval is, een blikje kanonnenvlees zou best kunnen. De sokkel speelt hier een grote rol in de relativering van het heldhaftige beeld. Het is grappig, cynisch ook. 

 

Ze experimenteert met keramiek en maakt Hug-0-Bulls, een werk dat Willy Van den Bussche van het toenmalige PMMK te Oostende aankocht. Het stelt twee buldoggen voor met elk een verschillend hoofddeksel: de ene een Schots, de andere een Engels. Het is een belangrijk moment voor haar: "Ik heb er de directheid van keramisch werk ontdekt, je hoeft geen mallen te maken, je boetseert en het is daar." 

 

 

ZOEKEN NAAR EEN EIGEN BEELDTAAL 

 

Wat bij haar werk en parcours sterk opvalt, is haar nimmer aflatende drang om met materialen te experimenteren, om nieuwe mogelijkheden en combinaties te ontdekken. Haar eindwerk voor het HISK is daar een levendig voorbeeld van. Soccer Bali Head Girls is vooral een spel met materialen: het tegenover mekaar stellen van hard en zacht, het afwegen van kleuren, het bepalen van de ruimte. "Ik zocht naar een eigen beeldtaal, ik wilde niet in maniërisme vervallen. Ik koos voor een soort geabstraheerde figuratie, ook om los te komen van wat ik de passiaanse toets ging noemen. Ik maakte er ook eerder een installatie van met als ondergrond uitvergrote bordspellen. Later is dat werk ook in het Pori Art Museum in Finland getoond, maar dan in een veel grotere ruimte en in een aangepaste opstelling." In 2002 was ze met die beelden te gast in Den Haag Sculptuur op het Lange Voorhout waar ze gepositioneerd stond tussen beelden van Franz West en Thomas Schütte. Van goed gezelschap gesproken. Figuren als Schütte en bijvoorbeeld ook Tony Cragg staan hoog bij haar aangeschreven als kunstenaars die zoeken en het experiment niet schuwen. 

 

In datzelfde jaar laat ze zich ook opmerken met I Wanna Be a Cowgirl, een schitterend en kleurrijk maar tevens grappig beeld in gips en plasticine. Het heeft een opvallende présence, je kan er moeilijk naast kijken én het is gedurfd en zeer toegankelijk tegelijk. Het behoort nu tot de collectie van de Nationale Bank van België. We worden hier weerom geconfronteerd met haar experimenteerdrang: plasticine is niet bepaald een courant materiaal in de beeldhouwkunst. Ze maakt hierbij natuurlijk dankbaar gebruik van de rijke en intense kleuren waarin het materiaal voorhanden is en schept een beeld dat zowel een zekere kinderlijkheid, als bravoure uitstraalt. Een sterk staaltje van plastisch kunnen. 

 

 

MONUMENTALITEIT, OOK IN HET KLEIN 

 

In die tijd volgen nogal wat sculpturen met Far West-motieven. Telkens weer getuigen ze van een bijzondere inventiviteit en creatieve ingesteldheid, van een verfrissende kijk op het métier - want dat beheerst ze als geen ander. Alhoewel ze erg veel tekent en schetst, maakt ze geen voorstudies op papier. De tekeningen ontstaan veelal nadien of los van de sculpturen en zijn de vrucht van heel veel observaties tijdens de reizen die ze onderneemt. 

 

Ze maakt 2003 onder meer Smackwater Jack naar een song van Carole King. Het is een grote sculptuur in polyester, overtrokken met wit kunstleer. De afmetingen geven een idee van de omvang: 250 x 400 x 320 cm. Ook hier staat de figuur wijdbeens zijn macht te manifesteren in het rotsachtige landschap dat we met cowboys associëren en waarin zelfs de cactussen niet ontbreken. De sokkel of het plateau waarop hij staat, springt naar voor als een schaduw van de man zelf. Op de wand achter hem is eveneens zijn schaduw uitvergroot te zien. Het maakt zijn verschijning nog eens zo imposant. Op het eerste gezicht merk je niet eens dat die schaduw geschilderd is en niet het resultaat van de natuurlijke lichtinval. 

 

Nadia Naveau toont dat ze met monumentaliteit kan omgaan. Dat heeft weinig met formaat te maken, ze maakte ook een Smackwater Jack van 16 x 16 x 8 cm in gips en acryl, een figuurtje in violet. Maar wat een monumentaliteit, wat een dynamiek, wat een dreiging zit in dat kleine beeldje niet verscholen. Ze wordt uitgenodigd voor een tentoonstelling in het Park Ter Beuken te Lokeren en komt daarmee in het voetspoor van heel wat illustere voorgangers. Haar tentoonstelling komt meermalen in de pers, helaas vooral omwille van het vandalisme waarvan ze het slachtoffer was. Ze toont er onder meer Finding Neverland, een opvallend en verrassend werk in polyester, kunstgras en acryl. Het is een werk dat je spontaan in een wat sprookjesachtige sfeer brengt, dat aanspreekt door de ongewone combinatie van materialen, kleuren en structuren. Het is charmerend maar ook tegendraads, het trekt aan maar duwt je ook weg, het is wat geheimzinnig, het laat je raden naar betekenissen. Het staat daar rebels van kunstmatigheid in een min of meer natuurlijke omgeving. Het vloekt een beetje, het staat er goed, als een indringer. 

 

Het is een schitterend werk als een statement van een beeldhouwster die durft en experimenteert. Neverland alludeert natuurlijk op het verhaal van Peter Pan en het beeld toont zowel aspecten van de Engelse tuinaanleg als van de Rocky Mountains en de Grand Canyon. Het is duidelijk dat haar vele reizen ook een voortdurende inspiratiebron voor haar zijn. 

 

In diezelfde tentoonstelling te Lokeren toont ze ook Pink Cow Girl. Het grote tweedimensionale beeld werd net vóór de opening beschadigd door vandalen. Onlangs in 2008 kon ze haar zoete weerwraak nemen. Het beeld in een definitieve versie in staalplaat werd door de stad aangekocht en op dezelfde site geplaatst, het kan tegen een stootje. Van cowgirls mag je dat verwachten. Het doet wat denken aan die zwarte stierencontouren die je langs de Spaanse wegen ziet. Hier is het een hippe meid die in felroze tint de weg overschouwt van op de hoogte van de spoorwegberm, haar haren wapperen in sixtiesstijl tegen de cactussen aan en ze steekt schril af tegen de groen achtergrond van het park. Het is een vrolijk beeld. 

 

 

LE SALON OU PLAISIR 

 

In 2007 werd Nadia Naveau bekroond met de provinciale prijs van Antwerpen en toonde ze in een schitterende presentatie Le Salon du Plaisir, een groep van liefst 47 sculpturen. Ze laat me de foto's zien van twee gegevens die haar hierbij inspireerden. Enerzijds een oude zwart-wit opname van het Salon de Sculpture in het Grand Palais te Parijs anno 1900. Er is een menigte witte beelden op te zien, de beelden waren er als modellen geëxposeerd en de belangstellende kopers konden er hun bestellingen laten noteren. Het gewenste formaat hoefden ze maar op te geven. De tweede foto is er één van kitscherig ivoren snijwerk met zeer gedetailleerd uitgewerkte dieren, planten en rotspartijen, zoals die te koop werden aangeboden in Chinatown San Francisco in 2005. 

 

Vanuit die twee gegevens is die fameuze installatie gegroeid, een overdaad aan beelden in keramiek, niet groter dan 30 tot 40 cm, maar getuigend van een onovertroffen virtuositeit. Een werveling van beelden en details, van dieren en personages, van decoratieve elementen en stripfiguren, één dynamisch geheel dat je meeneemt in een wereld vol fantasie, wreedheid en humor. Hier wordt de geduldige kijker beloond: hoe langer je kijkt hoe meer je ziet en ontdekt. Je kan verbanden leggen met de groten uit de barok, Bernini en Cellini zijn niet ver weg, maar je vindt er net zo goed ma Simpson of de kerstman in terug, de getormenteerde lijven van slaven, drenkelingen en verdoemden. 

 

En ook hier ontbreken de helden niet, de overwinnaars en de heersers. Het is verbazingwekkend hoe deze kunstenares erin is geslaagd de verbinding te maken tussen heden en verleden. Tussen westerse en exotische elementen. De installatie is in haar totaliteit aangekocht door een privé­ bedrijf en wordt nu in haar geheel behouden. 

 

In het boekje dat Hans Theys rond Le Salon du Plaisir heeft geschreven zegt de kunstenares: "Ik vind het belangrijk dat een beeld vervreemding oproept. Ik hou van beelden die mij aantrekken, maar waarbij ik op het eerste gezicht niet weet wat ik ermee moet aanvangen, wat de bedoeling ervan is. Een beeld moet een beetje vreemd zijn, een beetje maf. Een goed beeld proef je, het heeft iets smakelijks, ik kan dat niet verwoorden, het is een mengsel dat werkt zonder dat je meteen kan lezen waar het zogezegd over gaat."

 

Wie het wenst kan haar uitspraak even gaan toetsen in het Sint-Annapark te Maldegem waar vorig jaar eveneens een bronzen sculptuur van haar werd onthuld in het kader van de jaarlijkse 'Thuis voor een beeld'-actie van de provincie Oost-Vlaanderen. Het beeld Into the Wild is de moeite van een uitstap waard en in de regio van het Meetjesland kan je overigens nog tal van interessante beelden in de openbare ruimte ontdekken.

 

Daan Rau 

 


INFO

 

Tentoonstellingen met werk van Nadia Noveau in 2009:

  • mei-juni: Academia Belgica, Rome
  • juni-september: SM's Stedelijk Museum 's-Hertogenbosch
  • september-okober: annahakkens gallery, Amsterdam
  • november-januari: Galerie Mercator, Antwerpen

 

Publicaties:

  • Shirley's Tempte door Hans Theys en Paul Ilegems, uitgegeven door de Stad Lokeren in 2006 (18 euro)
  • Le Salon du Plaisir door Hans Theys, in opdracht van de Provincie Antwerpen (10 euro)

 

Website

www.hanstheys.be/nadia_naveau/