U bent hier

Vlaams Dorp van Luc Tuymans - Beeld tussen ogen en hersenen

Vlaams Dorp van Luc Tuymans
Luc Tuymans, Vlaams Dorp, 1995, olieverf op doek, 110 x 145 cm, Collectie van de Vlaamse Gemeenschap.

 

Vlaams Dorp is een schilderij van Luc Tuymans uit de collectie van de Vlaamse Gemeenschap. Het werk is in bruikleen gegeven aan het MuHKA in Antwerpen

 

 

HEIMAT

 

Vlaams Dorp is een werk van Luc Tuymans (Mortsel, º1958) dat hij schilderde in 1995 en datzelfde jaar voor het eerst toonde in de Zeno X Gallery in Antwerpen), in een reeks die Heimat heette. De tentoonstelling maakte veel ophef: Tuymans begon in die periode internationaal naam te maken en zijn cynische, maar doordachte en schilderkunstig uiterst sterke omgang met een aantal Vlaamse symbolen (andere werken waren ondermeer De Vlag, De IJzertoren en Vlaamse intellectueel, een mansportret dat schrikbaar veel op Ernest Claes leek) werd niet door iedereen in dank afgenomen.
 
 
Eigenlijk is het doek Our New Quarters uit 1986, in 1988 te zien in Ruimte Morguen Antwerpen, de eerste symbolische muilpeer die ik kreeg bij het zien van werk van Luc Tuymans.
 
 
Ik herinner me nog altijd hoe het onnadrukkelijke, vaag en vaal geschilderde maar tegelijk compacte en efficiënte beeld van de contouren van een concentratiekamp op mijn netvlies kwam zitten. Nog geen week later leerde ik de kunstenaar persoonlijk kennen, interviewde hem voor het dagblad De Morgen waar ik toen voor werkte (het allereerste interview dat Tuymans weggaf) en bleef zijn verdere werk van dichtbij volgen. 
 
 
Vlaams Dorp kwam zeven jaar later! Het werd geen flitsende muilpeer dit keer, maar een traag opkomend gevoel van onbehagen, dat ik ook vandaag nog mag ervaren, als ik op sommige donkere dagen om me heen kijk in dit land. De reeks Heimat kwam op een moment dat in Vlaanderen zich een tot dan ongekende vorm van zelfgenoegzaamheid begon te manifesteren, dat de donkere kanten van een extreem Vlaamsnationalisme meer en meer salonfähig werden, dat de kerktorenmentaliteit van vroegere decennia evolueerde naar een 'eigen volk eerst' -mentaliteit. De doeken uit de Heimat-reeks spraken niet direct, maar straalden een gevoel van deels gelatenheid, deels onderdrukte woede en verstikking uit, zo ervoer ik die tentoonstelling in Zeno X.
 
 
PERFECTE ILLUSIE

 

En Vlaams Dorp verontrustte mij daarbij het meest. Toevallig kende ik dat dorp, van de fietstochten die mijn partner en ik soms door de polders van de Oostkust maakten. Dit was Lissewege. Ook al stond de kerktoren niet helemaal op het doek, het ging onmiskenbaar om die kerk met haar imposante, afgeplatte toren, om de lieflijk ogende, witgekalkte huisjes met rode daken, waarvan er verschillende dienst doen als herberg, ter laving van de dorst van de passerende wielertoerist.
 
 
Luc Tuymans, (toen al) onze meest internationale schilder, schilderde de Vlaamse achtertuin. En hij deed dat met wat hij toen 'tussenbeelden' noemde: het beeld dat in je brein opduikt net nadat de ogen hun werk hebben gedaan en net voordat de hersenen het verwerkt hebben tot een inzicht, een concept. Het zijn beelden die zowel tot het collectieve geheugen als tot de individuele herinnering behoren. Net een eigenschap waar Luc Tuymans zo sterk in is: hij reproduceert geen beelden, maar herwerkt en herschikt ze in een kader, die je als kijker tot engagement dwingt.
 
 
Daarom is dit doek een van mijn favoriete kunstwerken. Er zijn misschien betere en belangrijkere Tuymans-werken, maar net de mix van rede en gevoel, van inzicht en emotie, van samenleving en individu, van dreiging en verlokking zit in dit hele Vlaams Dorp ingebakken. Een perfecte compositie van een perfecte illusie. Zelfs de lucht op het doek lijkt van lood.
 
 
Marc Ruyters,
Hoofdredacteur <H>ART, tijdschrift voor hedendaagse kunst
 

 


 

AFBEELDING:

Luc Tuymans, Vlaams Dorp, 1995, olieverf op doek, 110 x 145 cm, Collectie van de Vlaamse Gemeenschap

 


INFO

MuHka

Leuvenstraat 32

2000 Antwerpen

Open: dinsdag tot en met zondag van 10 tot 17 uur

Gesloten: maandag

Tel. 03 260 99 99

www.muhka.be