U bent hier

45 kunstwerken in drie maanden (interview)

 

Guy Verschaeren bezocht afgelopen zomer alle Vlaamse Meesters in Situ: 45 verborgen parels op unieke plekken, vooral in kleinere dorpjes en stadjes in heel Vlaanderen. Guy is zorgmeester in het buitengewoon onderwijs en heeft een grote passie voor erfgoed, cultuur, daguitstappen en fietsen. OKV sprak met hem over zijn tocht langs Vlaamse wegen en Meesters.

Die culturele interesse heeft er bij mij altijd al ingezeten. Als middelbare schoolstudent wou ik absoluut Latijn volgen omwille van de geschiedenis en cultuur die daarbij aan bod komt. Nu nog ben ik steeds te vinden voor een interessante tentoonstelling of een rondleiding door een museum. En als ik die dan aan een fietstocht kan koppelen of een citytrip naar het buitenland kan vullen met zo’n culturele activiteiten, vind ik dat geweldig.

 

Bezoek je in het buitenland veel musea, kerken, enz.?

Zeker. De volgende reis die op de planning staat, is een tocht door Vietnam en Cambodja. We plannen altijd onze reis naar de cultuur die we er willen opsnuiven. Dat kan specifiek zijn, zoals Angkor Wat, maar we besteden ook graag tijd aan de algemene sfeer, of de lokale keuken. Wanneer mijn vrouw en ik op reis gaan, heb ik al een lijstje aan Unesco Werelderfgoed of musea in mijn hoofd. Daaraan proberen we dan de ‘aangename’ dingen te koppelen, zoals een mooi hotel, wat tijd om te shoppen of een goed restaurant. Net als we hebben gedaan tijdens de bezoeken aan de locaties van Vlaamse Meesters in Situ.

 

Goossen van der Weyden - Colibranttriptiek - Sint-Gummaruskerk Lier

 

Waar hoorde je voor het eerst over het project en wanneer kwam het idee in je op om alle locaties te bezoeken?

Dat idee is eerder door de tijd gegroeid. Ik vernam via Openbaar Kunstbezit Vlaanderen meer over het project en zag dat enkele locaties niet zo ver van mijn huis gelegen waren. Mijn eerste bezoek was er een aan de Sint-Gumaruskerk en de Colibranttriptiek van Goossen Van Der Weyden in Lier, waar ik het Pelgrimsboek heb gekocht. Dat was ergens aan het begin van de zomervakantie. Toen heb ik op de kaart enkele locaties samengenomen. Rond Veurne, Geraardsbergen, Diest, Watervliet kon je duidelijk enkele clusters zien, die we dan in weekenduitstapjes konden combineren. Hier in Gent heb ik de laatste locaties gedaan, omdat de openingsuren mij wat moeilijker lagen. En wat opviel: net de meest verafgelegen locaties bleken vaak de meest interessante!

 

Dan is het project in haar opzet geslaagd: verborgen parels op weinig gekende plekken openstellen. Daarbij ging er ook aandacht naar het verhaal, de ontstaansgeschiedenis en de plaats waarvoor het werk werd gemaakt. Hoe heb je die ervaren?

Die twee gaan hand in hand. Ik vind het prachtig om vergeten meesterwerken te ontdekken. Ik heb gemerkt, net door met mensen ter plekke te kunnen spreken, dat zij zelf ook maar weinig hebben stilgestaan bij alle schatten die in hun kerken hangen. Die vergeten meesterwerken zouden dezelfde aandacht moeten krijgen als de topstukken in musea. Vergeten parels in de kijker zetten die op openbare plaatsen te bezoeken zijn: dat zijn we aan onszelf verplicht.

En inderdaad, het verhaal dat een werk vertelt kan mij enorm boeien. Ik heb altijd graag historische verhalen en mythen gelezen. Als je dan zo’n retabel ziet, zo’n Bijbels tafereel op groot formaat, dat is eigenlijk zo’n episch verhaal in één beeld. Ook de ontstaansgeschiedenis en de historische context van die werken leer ik graag beter kennen.

 


 

 

Stoort het je dat gewoonlijk vooral de grote namen aandacht krijgen?

Ik begrijp dat grote namen nodig zijn om een publiek te lokken, maar tegelijk zie ik dat, bijvoorbeeld in het Museé de Flandre in Cassel, onlangs nog een tentoonstelling aan het religieuze oeuvre van Gaspar de Crayer werd gewijd. Beide zijn nodig. Dat Van Eyck en Rubens zo bekend zijn, doet niets af aan hun genialiteit, maar het grote aandeel van minder gekende meesters in de schilderkunst en kunstproductie mag ook niet vergeten worden. Ik kan genieten van het ontdekken van een prachtig werk op een weinig gekende locatie.

Waar ik me wel soms aan stoor, is wanneer een onbekend stuk voorbijgelopen wordt omdat alleen het ‘belangrijkste’ werk in de zaal in de spotlight wordt gezet of voorzien wordt van een zaaltekst. Dan denk ik vaak: met minimale middelen of door middel van een app of QR-code moeten zo’n situaties toch te vermijden zijn? Daarom kon ik ook de aanpak binnen dit project, waarin naast het besproken werk ook de bredere context en de geschiedenis van plaats ruimte aan bod komt, enorm appreciëren.

 

Zie je daar de toekomst in? Het ontwikkelen van apps voor kunstobjecten in kerken? Of het gebruik van verschillende soorten media?

Dat mag voor mij zeker, aangezien ik denk dat zo’n aanpak bijdraagt tot een verdere democratisering en laagdrempeligheid van cultuur en het aanspreken van een breed en divers publiek. Zonder de kerken en kloosters vol te hangen met zaalteksten en een massa aan publiek te lokken, kunnen die moderne media de kunstwerken die we in Vlaanderen hebben het beste ontsluiten, maar met respect voor de context waarin ze te zien zijn en hoe ze ooit werden gezien.

 

Jezus te gast bij Simon met Maria Magdalena Jan van Reyn - Onze-Lieve-Vrouw Hemelvaartkerk Wulveringem

 

Kan je tot slot een bezoek binnen het project noemen dat je het meeste is bijgebleven?

Dat mag de Onze-Lieve-Vrouw Hemelvaartkerk in Wulveringem zijn. Gewoonweg prachtig gelegen. Het aanschouwen van een meesterwerk in de ruimte waarvoor het origineel bedoeld was, is op zich al prachtig. Maar de landelijke omgeving van de kerk voegt daar alleen maar aan toe. Het werk (Jezus te gast bij Simon met Maria Magdalena van Jan van Reyn) mag dan voor velen geen topstuk zijn, het kwam volledig tot zijn recht bij mijn bezoek aan die locatie.

 

Onze-Lieve-Vrouw Hemelvaartkerk in Wulveringem

 

Vlaamse Meesters in Situ is verlengd tot oktober 2020. Voor meer info en vernieuwde openingsuren, bezoek www.vlaamsemeestersinsitu.be.